Projekt "Rzecz Małopolska. Etnodizajn Festiwal" - Kraków

Projekt „RZECZ MAŁOPOLSKA. ETNODIZAJN FESTIWAL”

Kraków, 6 – 22 listopada 2009 roku

Celem festiwalu „Rzecz Małopolska. Etnodizajn festiwal” zainicjowanego przez Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie jest przyjrzenie się związkom istniejącym od przeszło wieku pomiędzy etnografią a dizajnem oraz ich współczesnym relacjom. Organizując wystawy, akcje plenerowe, targi etnodizajnerskie oraz konferencję chcemy zapytać o cel i motywacje, jakie towarzyszyły i towarzyszą powstawaniu przedmiotów etnodizajnerskich, o to, komu i do czego służą, oraz w jakim stopniu stanowią zwierciadło naszej kultury. Czy popularne nie tylko w polskim, ale i europejskim wzornictwie nawiązania do dziedzictwa kulturowego są odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku? Estetyzacją życia codziennego? Próbą samookreślania się w dobie powszechnego uwalniania się znaczeń od kontekstu? Jeszcze czymś innym?

A/ SESJA – „Rozmowy o etnodizajnie”

6 listopada 2009 roku, Międzynarodowe Centrum Kultury, sala „Pod Kruki”,
(Rynek Główny)

Zaproszeni:

Mirosław Boruc (Instytut Marki Polskiej)

Dr Anna Weronika-Brzezińska (Zakład Etnologii Polski UAM)

Anna Frąckiewicz (Muzeum Narodowe w Warszawie, Ośrodek Wzornictwa Nowoczesnego)

Dr Ewa Klekot (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW)

Dr hab. Prof. UAM Marek Krajewski (Instytut Socjologii UAM)

Anna Mokrzycka (projektantka)

Mateusz Zmyślony (Grupa Eskadra)

Rozmowę poprowadzi red. Justyna Nowicka

Program:

11.00 – 11.45: rys teoretyczny – wystąpienie Anny Frąckiewicz, pt. „Etnodizajn
ma 100 lat!”

11.45 – 12.00: przerwa

12.00 – 12.45: przykład praktyczny – wystąpienie Anny Mokrzyckiej oraz Olafa Ciruta, pt. „Etnodizajnw indywidualnym doświadczeniu projektanta”

12.45 – 13.15: przerwa

13.15 – 15.00: rozmowy o etnodizajnie – sesja z udziałem, Mirosława Boruca, dr Anny Weroniki-Brzezińskiej, Olafa Ciruta, Anny Frąckiewicz, dr Ewy Klekot, dr. hab. Marka Krajewskiego, Anny Mokrzyckiej, Mateusza Zmyślonego

Organizując „Rozmowy o etnodizajnie” chcemy zachęcić do refleksji nad fenomenem powstawania przedmiotów inspirowanych dziedzictwem kulturowym. Refleksję chcemy zacząć od ujęcia historycznego, od pytania o grunt, na jakim wyrósł polski etnodizajn. Mamy nadzieję, że zakreślenie osi czasu – od „stylu zakopiańskiego” po współczesność – ożywi dyskusję na temat tego,w jakiej mierze, bez względu na epokę, kondycja polskiego wzornictwa zdeterminowana jest przez czynniki kulturowe, polityczne, ekonomiczne, społeczne.

Odmienne konteksty interpretacyjne pozwolą skupić się na istocie etnodizajnu, która przejawia się w naturze rzeczy – w jej formie, kolorze, materiale, technice produkcji, ornamencie, społeczności, w jakiej powstaje… Przyjrzymy się ukrytym funkcjom rzeczy, temu, jaką rolę pełniąw relacjach międzyludzkich. Mowa będzie o roli „etno-gadżetu” („eko-produktu”) w systemie panujących mód i tendencji. Porozmawiamy o kontestacji globalnych marek i celebrowaniu tego, co lokalne jako sposobu na podkreślenie swojej indywidualności.

Rozmówcy odniosą się także do popularnego w ostatnich latach marketingu regionalnego, który coraz częściej, miast w przemyśle pamiątkarskim, poszukuje „produktu regionalnego” czy „narodowej wizytówki” także w obszarze dizajnu inspirowanego rękodziełem.

Wreszcie zapytamy o punkt widzenia projektantów. Wspólnie zastanowimy się, jaki potencjał kryje się w łączeniu dizajnu z etnografią w zakresie grafiki użytkowej, architektury, aranżacji wnętrz, mody etc.

B/Wystawa „Co to jest etnodizajn?”

Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, (Pl. Wolnica 1)

7-22 listopada 2009 roku

Co to jest etnodizajn? Czy to jeszcze jest etnodizajn? Jak daleko można przesuwać granice definicji tego zjawiska? Takie pytania stawia przed odbiorcami wystawa główna, w ramach której zaprezentowanych zostanie kilkadziesiąt europejskich projektów wzorniczych pozostających w relacji etnografią i dziedzictwem kulturowym.

Zestawienie współczesnych projektów, m.in. z Polski, Szwecji, Holandii, Litwy, Włoch oraz Francji, z eksponatami pochodzącymi z kolekcji Muzeum Etnograficznego prezentowanymi na wystawie stałej, pozwoli przyjrzeć się europejskim nurtom projektowania, odwołującym się do tradycji oraz naturalnych technik wytwarzania. Z drugiej strony pokaże, jak etnograficzny kontekst, w którym przedstawione są rzeczy, może oderwać je od tradycyjnych znaczeń, stwarzając ich zupełnie nowy sens. Ekspozycja postawi pytanie o wpływ etnodizajnu na kulturowy rozwój społeczeństwa, szczególnie teraz – w dobie globalizacji, mobilności przestrzennej oraz rosnącej roli współpracy międzynarodowej, kiedy korzystanie z odmiennych kulturowo doświadczeń staje się coraz powszechniejsze. Pozwoli zastanowić się także nad rolą, jaką etnodizajn pełni w naszym życiu codziennym – na ile jest on odpowiedzią na potrzebę wyrażenia własnej tożsamości oraz podkreślania unikalności kultury najbliższej?

Na wystawie zostaną zaprezentowane zarówno produkty wytwarzane przemysłowo, jak
i prototypy, m.in.: ceramika firmy Iittala, projekty wnętrzarskie Scandinavianliving, Contraformy, IKEA
i Vitry, lampy projektu Torda Boontje, YKSI oraz 5.5 Designers, fotel filcowy Moniki Elikowskiej-Opali, moda Olgi Szynkarczuk i wiele innych.

Bujane krzesło KU-DIR-KA, proj. Contraforma 3i, proj. Alexander Girard

TREE OF LIFE. Rower typu Amsterdam Classic

B/ Wystawa „Naturalne zasoby polskiego designu”.

Wystawa gościnna Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli prezentowana w Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie, (ul. Krakowska 46)

7-22 listopada 2009 roku

Prezentowana gościnnie podczas krakowskiego festiwalu wystawa przygotowana przez Muzeum Regionalne w Stalowej Woli pt. „Naturalne zasoby polskiego designu” (kuratorka wystawy: Agnieszka Jacobson-Cielecka) przedstawi wpływ motywów i technik ludowych na współczesne polskie wzornictwo, sztuki dekoracyjne i architekturę. Wystawa jest próbą syntezy, podsumowania i zebrania w jednym czasie i miejscu prac zainspirowanych polską sztuką i rzemiosłem ludowym; formą, materią, rozwiązaniami technicznymi czy wreszcie poetyką.

Na wystawie zostaną zaprezentowane zarówno produkty wytwarzane przemysłowo jak i unikaty i prototypy, projekty młodych twórców obok powszechnie znanych przebojów polskiego dizajnu – w sumie kilkadziesiąt różnych obiektów, m.in.: dywany MOHO, Joanny Rusin i Agnieszki Czop, Aze Design, lampy DBWT, Tomka Rygalika, Agnieszki Lasoty oraz Vis a Vis, projekty architektoniczne polskiego pawilonu na EXPO 2010 oraz Muzeum Ziemi Opolskiej, projekty Gogo, Malafora, Poor Design, Betonu i wielu innych.

DYWAN NODUS proj. AZE DESIGN: Anna Kotowicz-Puszkarewicz, Artur Puszkarewicz

LAMPA WIECHA, proj. Agnieszka Lasota

C/ Wystawa „Punkt oparcia”.

Kawiarnia „Noworolski”, Sukiennice, (Rynek Główny w Krakowie)

7-22 listopada 2009 roku

Solidnie wsparte na czterech nogach, rzetelnie wypełniające swoją misję. Krzesło – ulubiony przykład filozofów, podstawowy rekwizyt teatralny, najpełniejszy abstrakt funkcji, najbardziej, a zarazem najmniej demokratyczny z przedmiotów otaczających człowieka. Nic dziwnego, że zawsze interesowało projektantów, dla których zmierzenie się z naturą krzesła było poniekąd egzaminem dojrzałości. Nic też dziwnego, że stawiając pytanie o to, czym jest etnodizajn, skąd się wziął i dokąd zmierza, sięgamy właśnie po krzesło.

Wystawa „Punkt oparcia” prezentuje najstarsze polskie etno-inspiracje w projektowaniu krzeseł, w formie ich współczesnych odwzorowań. Tworzymy w ten sposób galerię kształtu i ornamentu sygnowanego nazwiskami mistrzów polskiego wzornictwa. W secesyjnym wnętrzu kawiarni Noworolski, realizacje wizji Witkiewicza, Wyspiańskiego czy Niesiołowskiego bardziej niż gdziekolwiek indziej wyglądają jak archipelag wyjątkowości. I skłaniają do refleksji nad zadziwiającą potrzebą etno-kontekstu, która tkwi w nas głęboko i od ponad stulecia w istotny sposób kształtuje obraz rzeczywistości.