XII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego - Kraków

Kulturalna majówka w Małopolsce

Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego to jedno z największych cyklicznych wydarzeń ukazujących i promujących bogactwo kulturowe Małopolski, okazja, aby zobaczyć z bliska mało znane i często na co dzień niedostępne zabytki.
Podczas dwóch majowych dni można nieodpłatnie zwiedzić kilkanaście obiektów, korzystając ze specjalnie na tę okazję przygotowanych przewodników, a także poznawać przeszłość i tradycje regionu, uczestnicząc w licznych imprezach towarzyszących.
W tym roku w ramach Dni Dziedzictwa, przypadających na weekend 15-16 maja, zapraszamy do 12 miejsc znajdujących się w czterech rejonach Małopolski (Kraków, północny wschód i zachód regionu oraz Spisz). Każdy z udostępnionych zabytków będzie przedstawiony w kontekście wybranego tematu przewodniego, który zostanie rozwinięty w przewodnikach oraz w programie Dni.
Wśród tematów znalazły się m.in.: oblicza renesansu w Polsce (dwór w Jakubowicach), codzienne i odświętne życie osady górniczej (osiedle domów górniczych – Stara Kolonia w Brzeszczach), wielokulturowość Spiszu (trasa spiska).
W programie towarzyszącym zwiedzaniu zaplanowano warsztaty, ścieżki tematyczne, wystawy, wykłady, gawędy itp. W Krakowie zapraszamy m.in. do wzięcia udziału w rodzinnej grze miejskiej „Reformacja w Krakowie” (kościół św. Marcina) oraz zwiedzenia dawnej lodowni miejskiej na Podgórzu i Domu J. Mehoffera gdzie będzie można obejrzeć wystawę szkiców artysty do witraży katedry fryburskiej, przygotowaną specjalnie na Dni Dziedzictwa. W Jakubowicach (trasa północno-wschodnia) zapraszamy do renesansowego dworu, którego obecni właściciele, oprowadzając po jego wnętrzach, opowiedzą o historii tego miejsca i dziejach kolejnych gospodarzy. Na tej samej trasie, w Goszycach na zwiedzających także czekają opowieści o mieszkańcach znajdującego się tam dworu, m.in. Annie i Jerzym Turowiczach. Natomiast w Raciborowicach zachęcamy do zwiedzenia unikalnego kościoła gotyckiego pw. św. Małgorzaty i poznania historii fundacji Jana Długosza, dzięki którym powstał ten zabytek.
Wiele atrakcji zapewni trasa zachodnia. W Alwerni będzie można zwiedzić rynek, który zachował układ typowy dla galicyjskich miasteczek sprzed trzech stuleci oraz barokowy klasztor oo. Bernardynów. W Brzeszczach natomiast osiedle górnicze zbudowane na początku XX w., po którym przewodnikami będą mieszkańcy Brzeszcz. Jako trasę zwiedzania indywidualnego proponujemy zaś „szlak fanaberii”, czyli wędrówkę tropem zainteresowań mieszkańców osiedla.
Program XII Dni Dziedzictwa na trasie spiskiej poświęcony jest fenomenowi Spiszu – regionu, którego niewielka część znajduje się na terytorium Polski. Przez setki lat zamieszkiwały go różne grupy etniczne: Polacy, Słowacy, Węgrzy, Rusini i Żydzi. Ten swoisty tygiel kulturowy pozostawił po sobie ślady w wielu dziedzinach życia. W Nowej Białej pokażemy wielokulturowość Spisza poprzez analizę ludowego stroju spiskiego, w Łapszach Wyżnych zostanie ona zaprezentowana w kontekście gwary spiskiej, a w Trybszu dowiemy się, jakie znaczenie mają góry dla mieszkańców tego rejonu Małopolski.

Zapraszają: Samorząd Województwa Małopolskiego, inicjator wydarzenia, oraz realizujący przedsięwzięcie Małopolski Instytut Kultury. Więcej na www.dnidziedzictwa.pl

Trasa krakowska
Dom Józefa Mehoffera ­
Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie (ul. Krupnicza 26)
Kościół św. Marcina (ul. Grodzka 58)
Park im. Wojciecha Bednarskiego (Podgórze)

Trasa północno-wschodnia
Kościół pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Raciborowicach
Murowany dwór w Goszycach
Dwór w Jakubowicach

Trasa zachodnia
Kościół i klasztor pw. Stygmatów św. Franciszka z Asyżu oo. Bernardynów w Alwerni
Zabytkowa zabudowa rynku w Alwerni
Osiedle domów górniczych – Stara Kolonia w Brzeszczach

Trasa spiska
Zabudowa wsi Nowa Biała wraz z rezerwatem Przełom Białki
Kościół pw. św. Elżbiety Węgierskiej w Trybszu
Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła w Łapszach Wyżnych


Trasa krakowska

Dom Józefa Mehoffera – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie (ul. Krupnicza 26)
Fryburskie dzieło Józefa Mehoffera
W tym miejscu nie sposób nie skoncentrować swojej uwagi na postaci niegdysiejszego właściciela tego domu, wybitnego artysty – Józefa Mehoffera. Możliwość doświadczenia tak prywatnej przestrzeni jaką jest dom pozwala wyobrazić sobie postacie jego mieszkańców w codziennych sytuacjach, dzięki czemu stają się oni nam bliżsi.
Dom Józefa Mehoffera jest Oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie. Z okazji Dni Dziedzictwa został przygotowany specjalny program, którego tematem jest jedno z największych dzieł Mehoffera – projekt zrealizowanego cyklu witraży do katedry we Fryburgu. W ramach wydarzenia zapraszamy m.in. na pokaz szkiców do witraży oraz na warsztaty dla dzieci i ich opiekunów, które będą dotyczyć tajników techniki witrażu (konieczna rezerwacja*). Wszystkich zachęcamy do odpoczynku w ogrodzie, który również stanowi część ekspozycji. Jego rekonstrukcja została wykonana na podstawie obrazów J. Mehoffera i zdjęć.
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota 10.00-18.00, niedziela 10.00-16.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota 11.00, 13.00, 15.00, 17.00, niedziela 11.00, 13.00, 15.00

Kościół św. Marcina
Ewangelicka sztuka i sacrum
W kościele św. Marcina, zbudowanym w 1. połowie XVII w. według projektu Giovanniego Trevano – wybitnego przedstawiciela wczesnego baroku rzymskiego i nadwornego architekta króla Zygmunta III Wazy, zapraszamy na spotkanie ze społecznością ewangelicką. Opowiemy o jej historii, ale również o teraźniejszości. Postaramy się pokazać, jaką rolę odgrywają w Kościele ewangelickim sztuki piękne – jakie jest znaczenie obrazu i muzyki. Na zwiedzających czekają: gra miejska dla rodzin z dziećmi, warsztaty dla dzieci (konieczna rezerwacja*) oraz prezentacje multimedialne. Zapraszamy również na wykład dotyczący wybitnego XIV-wiecznego dzieła – krucyfiksu znajdującego się w kościele, oraz na koncerty muzyki klasycznej.
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota 10.00-18.00, niedziela 13.00-18.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota 10.00, 11.00, 13.00, 15.00, 16.00, niedziela 13.00, 15.00, 16.00

Park im. Wojciecha Bednarskiego (Podgórze)
Przestrzeń. (Re)kultywacja. (Re)kreacja
Zwiedzający park z przewodnikiem dowiedzą się jak wyjątkowa w swoim czasie była inicjatywa jego powstania. Jego założenie w XIX w. było wszak jedną z pierwszych w naszej części Europy świadomą rekultywacją terenu poprzemysłowego.
Dla dzieci zorganizowane zostaną zabawy nawiązujące do tych z czasów powstania parku.
Wszystkim polecamy również odwiedzenie wybranych miejsc w najbliższej okolicy parku: starej lodowni miejskiej oraz tzw. kamieniołomu czyli podziemi plebani kościoła św. Józefa. Zapraszamy, aby spacerując alejkami Parku Bednarskiego realizować również główny cel jego powstania  rekreację.
Spacer po Parku im. W. Bednarskiego z przewodnikiem: sobota i niedziela 10.00, 13.00
Godziny zwiedzania indywidualnego kościoła pw. św. Józefa: sobota 10.00-16.00, niedziela 13.00-17.00
Godziny zwiedzania kościoła pw. św. Józefa z przewodnikiem: sobota 12.00, niedziela 15.00
Godziny zwiedzania indywidualnego Kamieniołomu im. Jana Pawła II: sobota i niedziela 10.00-18.00
Godziny zwiedzania dawnej lodowni miejskiej (Zespół Szkół Gastronomicznych nr 2, ul. Zamoyskiego 6) z przewodnikiem: sobota i niedziela 12.30, 15.30, 17.00

Trasa północno-wschodnia

Kościół pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Raciborowicach
Długosz – fundacja 1476
Wszyscy znamy Jana Długosza jako kronikarza, ale był on także fundatorem kościołów, domów dla kolegiów kapłańskich oraz budynków akademickich. W Raciborowicach zapraszamy do zwiedzenia unikalnego kościoła gotyckiego pw. św. Małgorzaty i poznania historii fundacji Jana Długosza, dzięki którym powstał ten zabytek. W bogatym wnętrzu będzie też można m.in. wysłuchać koncertu muzyki klasycznej w wykonaniu orkiestry „Wieniawa” z Raciborowic. Dla dzieci zostaną zorganizowane warsztaty plastyczne i zabytkoznawcze (konieczna rezerwacja*).
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota 10.00-17.00, niedziela 12.00-16.30
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota 10.00, 12.30, 14.00, 16.00, niedziela 12.00, 14.00, 16.00

Murowany dwór w Goszycach
Wielka historia w małym dworze

Słynna siódemka Beliny-Prażmowskiego, marszałek Józef Piłsudski, Juliusz Osterwa - twórca teatru Reduta, Kazimierz Wyka - historyk literatury i krytyk, Czesław Miłosz, Jan Józef Szczepański, Stefan Szuman, Mieczysław Choynowski, to tylko niektóre z wybitnych osobowości, które wpisały się w losy dworu w Goszycach. To miejsce nazywa Czesław Miłosz Nawłocią z Przedwiośnia. Na zwiedzających czekają w Goszycach barwne opowieści o gościach i mieszkańcach dworu, do których należeli m.in. Anna i Jerzy Turowiczowie. Dla najmłodszych uczestników przygotowaliśmy zaś warsztaty architektoniczne, podczas których będzie się można np. dowiedzieć, czym się różni dwór od pałacu.
Godziny zwiedzania dworu z przewodnikiem: sobota i niedziela 10.00, 11.00, 12.00, 13.00, 15.00, 16.00, 17.00
Spacer po Goszycach z przewodnikiem: sobota i niedziela 11.30, 14.30

Dwór w Jakubowicach
Renesans – opowieści przy kominku
W Jakubowicach zapraszamy do renesansowego dworu, którego obecni właściciele, oprowadzając po jego wnętrzach, opowiedzą również o historii i dziejach kolejnych gospodarzy. Dwór jest jednym z nielicznych zachowanych renesansowych budowli tego typu. Wśród oryginalnych elementów wykończenia podziwiać można m.in. dekoracyjne obramienia prostokątnych okien oraz kominek o bogatej dekoracji motywów geometrycznych oraz liści akantu.
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota i niedziela 10.00, 11.30, 13.00, 14.30, 16.00, 17.30



Trasa zachodnia

Kościół i klasztor pw. Stygmatów św. Franciszka z Asyżu oo. Bernardynów w Alwerni
Obraz i podobieństwo
Zwiedzanie XVII-wiecznego barokowego zespołu klasztornego w Alwerni, założonego na wzór La Verny we Włoszech – wzgórza, na którym uzyskał stygmaty św. Franciszek, skoncentruje się wokół cudownego obrazu Ecce Homo. Ten owiany legendą wizerunek jest punktem wyjścia do rozważań o kopiowaniu szczególnie czczonych obrazów sakralnych.
W sobotni wieczór zapraszamy na wykład z prezentacją multimedialną o. dr. Leonarda Hryniewskiego, dotyczący niezwykłego eksperymentu na temat…miłosierdzia.
Z kolei niedzielne popołudnie urozmaici doroczna Majówki u Bernardynów – lokalny festyn z licznymi atrakcjami.
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota 10.00-15.00, 16.00-18.00, niedziela 12.30-15.00,16.00-17.00
Godziny zwiedzania zespołu klasztornego z przewodnikiem: sobota 11.00, 12.00, 14.00, 16.00, niedziela 9.30, 11.00, 16.00, 19.00

Zabytkowa zabudowa rynku w Alwerni
Rynek 1860
Punktem wyjścia dla opowieści o XIX-wiecznej Alwerni jest rok 1860, kiedy to na rynku miasteczka zbudowano kapliczkę. Przewodnikami po zabytkowej zabudowie rynku będą mieszkańcy Alwerni, a tym, którzy wolą zwiedzać samodzielnie – proponujemy questing. Jest to wędrówka nieoznakowanym szlakiem według specjalnych wskazań. Na końcu trasy na wędrowca czeka nagroda. Zapraszamy również do obejrzenia wystaw na tę okazję przygotowanych: dawnych widoków Alwerni (wystawa plenerowa na rynku) oraz lokalnych artystów (Rynek 3). Polecamy również stałą wystawę w Małopolskim Muzeum Pożarnictwa w Alwerni
Godziny zwiedzania rynku z przewodnikami mieszkańcami: sobota i niedziela 11.00, 13.00, 15.00, 17.00

Osiedle domów górniczych – Stara Kolonia w Brzeszczach
Miejsca kobiet, miejsca mężczyzn
Komu podobał się Czarny ogród Małgorzaty Szejnert, powinien się wybrać do Brzeszcz. Przyjrzymy się tam życiu codziennemu górniczego osiedla, a zwłaszcza tradycyjnym rolom kobiecym i męskim. Przewodnikami po Starej Kolonii powstałej na początku ubiegłego wieku będą mieszkańcy Brzeszcz, a jako trasę zwiedzania indywidualnego proponujemy „szlak fanaberii”, czyli wędrówkę tropem zainteresowań mieszkańców osiedla. Zobaczymy więc kolekcję kufli, domowy ogródek oraz wystawę rękodzieła brzeszczanek. Przed południem, w sobotę i w niedzielę, będzie okazja odwiedzenia cechowni kopalni „Brzeszcze-Silesia”, a w sobotę wieczorem zapraszamy na „Babską biesiadę” – szczególny rodzaj kobiecego świętowania, wyjątkowo tego dnia dostępnego dla mężczyzn.
Godziny zwiedzania Starej Koloni z przewodnikami mieszkańcami: sobota i niedziela 11.00, 14.00, 16.00, 17.00
Godziny zwiedzania Cechowni KWK Brzeszcze-Silesia z przewodnikiem: sobota i niedziela 10.00-12.00 (co pół godziny)



Trasa spiska

Zabudowa wsi Nowa Biała wraz z rezerwatem Przełom Białki
Kanafaska i kartonka – jak to się nosi

W Nowej Białej pokażemy wielokulturowość Spiszu poprzez analizę spiskiego stroju ludowego. Łączy on elementy ubioru różnych grup etnicznych, które zamieszkiwały ten region – Słowaków, Polaków, Węgrów, Niemców i Rusinów. W okresie międzywojennym Nowa Biała była ośrodkiem wytwarzania strojów spiskich. W czasie Dni Dziedzictwa charakterystyczny ubiór będzie można podziwiać podczas prezentacji oraz występu zespołu regionalnego. Miłośników przyrody tatrzańskiej zapraszamy natomiast na spacer do rezerwatu Przełom Białki.
Godziny zwiedzania indywidualnego kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej: sobota 11.00-18.00, niedziela 12.30-14.00 i 16.00-18.00
Godziny zwiedzania indywidualnego izby regionalnej: sobota i niedziela 13.00-17.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem zabudowy wsi: sobota i niedziela 11.00, 14.00, 17.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem rezerwatu Przełom Białki: sobota i niedziela 10.00, 12.00, 14.00, 16.00

Kościół pw. św. Elżbiety Węgierskiej w Trybszu
Góry jak malowane

Jednym z ciekawszych fragmentów XVII-wiecznej polichromii w zabytkowym kościele w Trybszu jest panorama Tatr. Stanowi ona tło Sądu Ostatecznego. To jedna z najstarszych panoram tatrzańskich. Góry zawsze były dla mieszkańców Spiszu tym, czym dla ludzi chleb powszedni: elementem codziennym, zwykłym, koniecznym do życia, a jednocześnie szanowanym, umiłowanym. To dlatego anonimowy twórca polichromii umieścił je w sferze Sacrum, jako tło unikatowej, bo spiskiej Biblii Pauperum. 
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota i niedziela 10.00-18.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota i niedziela 12.00, 14.00, 16.00

Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła w Łapszach Wyżnych
Spiskie godanie

W Łapszach Wyżnych opowiemy o odrębności i wielokulturowości Spiszu w kontekście gwary spiskiej. Spisz to niewielki rejon, w którym na przestrzeni wieków – jak w soczewce – skupiały się wpływy wielu kultur. Obecnie jest on podzielony granicą polsko-słowacką. Podczas wizyty w Łapszach dowiemy się, jak historia tego regionu odcisnęła się na języku jego mieszkańców. Będziemy mogli posłuchać specyficznej gwary spiskiej, zawierającej wpływy języków niemieckiego, węgierskiego i słowackiego. Dowiemy się od czego pochodzi nazwa Spisz oraz nazwy innych miejscowości na polskim Spiszu. W zabytkowym wnętrzu łapszańskiego kościoła będzie można wysłuchać wykładów o rokoku na Spiszu a w niedzielne popołudnie zapraszamy na Łapszańską majówkę, podczas której zaprezentują się lokalne zespoły artystyczne.
Godziny zwiedzania indywidualnego: sobota 10.00-18.00, niedziela 10.00-11.30 i 13.00-18.00
Godziny zwiedzania z przewodnikiem: sobota 11.00, 13.00, 15.00, 17.00, niedziela 13.00, 15.00, 17.00


Rezerwacje:
Warsztaty w domu J. Mehoffera: tel. 12 370 81 80, 12 370 81 86, e-mail: mnkmehoffer@wp.pl; Ważne są jedynie potwierdzone rezerwacje.
Pozostałe rezerwacje: 11-13 maja, pod numerem infolinii tel. 012 423 35 55 (czynna w dn. 10-14 maja, godz. 10.00-17.00).